"Ebced" kelimesi, Arap alfabesindeki harflerin kolay ezberlenebilmesi için,  harflerin birleştirilmesiyle meydana gelen 8 anlamsız kelimenin ilkidir.  Ebced, ilk kelimenin adı olduğu gibi, aynı zamanda diğer kelimelerin tümünün de  adıdır.  Yani ebced, eski alfabeye verilen addır. "Abcad, ebicad, ebiced ve abucad" da  denmesine rağmen tutunmuş şekli ebced dir. 8 anlamsız kelime soldan sağa doğ ru şöyle sıralanır: Ebced, Hevvez, Hutti, Kelemen, Sa'fas, Karaşet, Sehaz ve Zad zağ. Son kelime "Zazığlen" veya "Zazağlen" şeklinde de okunmuştur.  Ebced'in menşei hakkında çok şeyler söylenmiştir. Bunların pek çoğu rivayetler den oluşmaktadır. Alfabeyi oluşturan 8 kelimenin ilk 6'sının Medyen ülkesinin  krallarının adları olduğu; 6 şeytanın adı olduğu; haftanın günlerinin her birinin  adı olduğu; ilâhî Isimlerin baş harfleri olduğu; Hz. Adem (A.S.)'in cennetten  kovuluşunun evreleri olduğu; İlâhî emirleri ve yasakları verdiği; Pers hükümdarı  Sâbûr'un çocuklarının adları olduğu vs. gibi birbirinden farklı rivayet ve yorum lara konuyla ilgili kaynaklarda sıkça rastlanmaktadır. Bunun yanısıra ebcedi dinî  motiflerle açıklayan kaynaklar da vardır.
 
Ebced Hesabı Ebced'in en büyük özelliği "Ebced hesabı" adı verilen bir işlemde  kullanılmasıdır. Buna göre, ebced ifadesindeki her harfin bir sayı  değeri vardır ve bu değerlerden istifadeyle bir çok konuda pek çok  işlemler yapılmıştır. İşte bunların her birine bu hesabın adı verilir. Ebced  alfabe düzeninin harfleri 1'den 9'a, 10'dan 90'a, 100'den 1000'e doğru  numaralandırılır. Bunu şu şekilde de gösterebiliriz:
 
 
Ayrıca bu alfabede gözükmeyen "pe" harfi "be " gibi, "çe" harfi de  "cim" gibi kabul edilerek onların sayı değerlerini alır. Eskilerin "hisâb el-cümel" dedikleri, ebced hesabının 4 çeşidi vardır:  "Büyük", "en büyük", "küçük" ve "en küçük" ebced hesabı. Yukarıdaki  tablo, eskiden büyük ebced (cümel-i kebîr) olarak ele alınmış, ama
bugün küçük ebced (cümelsağir) olarak değerlendirilmektedir. Kultanıldıgı Yerler Ebced alfabe düzeninde her bir harfin bir rakama  tekâbül etmesi keyfiyeti, Türk-İslâm kültüründe, hemen hemen her sahaya  yayılan bir kullanımı ortaya koymuştur. Rakamla ifâde edilecek şeyler  yazıyla, yazıyla ifâde edilecek şeyler de rakamla sembolize edilir  olmuştur.
 
Kullanıldığı yerler kısaca şöyle sıralanabilir:
 
Günlük ihtiyaçlarda:
Özel notlar ve ticarî ilişkilerde kullanılmıştır.  Meselâ: 100 akçe alacağı olan birisi alacaklı olduğu kişiye bir kağıt üzerinde bir  kaf harfı yazıp gönderince hem alacağını istemiş, hem de konuyu aracıdan  saklamış oluyordu.
 
 İsim sembolü olarak:
 İki veya daha fazla kelimenin sayı değerlerinin  aynı olmasından istifadeyle birini söylemekle diğeri kastedilmiş kabul  edilerek halk arasında kullanılagelmiştir.
 Meselâ: "Muhammed" kelimesi 92'dir. "Aman' kelimesi de 92'dir.  "Mevlevî" kelimesi de 92' ettiğinden bu kavramlar arasında bir alaka  kurulmuştur.
 
En meşhurlarından biri şudur:
Aman lafzı senin ism-i şerîfinle müsavidir
Anınçin aşıkın zikri amandır ya Resulullah
Keza bu konuda ilim = amel = sa'y kelimelerinin sayı değeri 140'dır.  Hem sayı değeri itibariyle hem de anlamca aralarında bir irtibat vardır.  Hilâl, lâle ve Allah lafzı da sayı değeri bakımından 66 etmektedir.  Bu husustan dolayı kültürümüzde hilâl ve lâleye daha özel bir yer verilmiştir.
 
Çocuğa isim verilirken:
Doğum tarihinin bir kelime veya bir, iki  isimle belirlenmesidir. Hangi isimler çocuğun doğduğu seneyi ebced  hesabıyla verirse, o isimlerden biri çocuğa verilmiştir. Meselâ: H. 1311'de  doğan çocuğa "Mahmud Bahtiyar", "Süleyman Hurşid", "Yusuf Mazhari', "Ömer  Rıza" ve "Recep Servet" gibi isimlerden biri verilebilir. Çünkü bunların her  biri 1311 etmektedir.

 
Kitap ve Makalelerde:
Eskiden kitapların önsöz, giriş, takdim sayfaları ile numara almayan sayfalar hep ebced alfabesine göre numaralandırılmıştır.  Kitapların ay ve sene kayıtları, yazı bölümleri ve madde başlıkları hep ebced düzenine  göre tanzim edilmiştir.
 
Resmi devlet kayıtlarında:
Devlet arşivlerinde yer alan birçok resmî  belgeler, tutanaklar, fezleke ve mazbatalar, tarihler başta olmak üzere  vak'anüvis kayıtları, vakıf kayıtları ile sayım ve envanter hesapları  hep bu hesaba göre tanzim edilmiştir.
 
İlimlerde:
Fizik, matematik, geometri ve astronomide sıkça kullanılmıştır.  "Sa'fas" kelimesinin harfleri kullanılmıştır. Astronomide buyük rakamlar  "ğayn" harfinin birkaç tekrarı ile de sağlanabilmiştir. Ebced hesabı,  musikide de kullanılmıştır.  Buna göre sesler ve perdeleri ebced alfabe düzeninden istifade edilerek  oluşturulan bir "ebced notası" ile belirlenmiştir. Bu hesabın en çok  kullanıldığı yerlerden biri hiç şüphesiı mimarlık tır. Özellikle Mimar Sinan,  eserlerinde, boyutların modüler düzeninde çok sık kullanılmıştır. Temel lslâmî  kavramlardan oluşan bu hususa birkaç misal verelim:

Süleymaniye'de zeminden kubbe üzengi seviyesi 45, kubbe alemi 66 arşın  yüksekliktedir. Ebced'e göre "Âdem' 45, "Allah" lafzı da 66 etmektedir.  Yine Selimiye'de de kubbeyi taşıyan 8 ayağın merkezlerinden geçen dairenin çapı 45 arşındır. Kubbe kenarı zeminden 45, minare alemi buradan itibaren  66 arşındır. Süleymaniye ve Selimiye'nin görünen silüetleri 92 arşındır ki,  bu da "Muhammed" kelimesinin karşılığıdır.
 
Cifr ve Vefk ilimlerinde :
Ebced hesabı ayrıca cifr, vefk gibi ilimlerde, astrolojide, define aramada da  kullanılmıştır.
 
Tasavvuf ve Din ilimlerinde :
Ebced hesabının tasavvuf ve din ilimlerinde kullanıldığına şahit olmaktayız.  Özellikle "Kelime-i Tevhid" veya "Esmâ-i Hüsn"a"dan bir ismin kaç aded zikr edileceği ebced tablosuna göre tayin edilir. Kur'an tefsirlerinde ve hatta Kadir gecesinin tayininde de ebcedin kullanıldığını bilmekteyiz.
 
 Tarih düşürmede :
 Ebced hesabının en fazla en fazla kullanıldığı yer hiç şüphesiz tarih düşürmedir.  Bunun için o olayın tarihini verecek ustalıklı bir kelime veya mısra söylenir ki,
 hesaplandığında o olayın tarihi ortaya çıkar. lşte "tarih düşürme sanatı" adı verilen bu sanat divan edebiyatı boyunca kullanılmış ve bütün kültür varlıklarımızın
 kitabelerinde yer almıştır.
 
 Eski ve gelecek olayların tarihlerini bulmada:
 Özellikle Kuran-ı Kerim ve hadislerden yapılan çalışmalarla geçmiş ve gelecek  olaylara ait tahminler yapılmıştır. İstanbulun Fethinin "beldetun tayyibetun..."
 cümlesinden çıkartılması gibi. Bediüzzaman said-i Nursi'nin Sikke-i Tasdik-i Ğaybi adlı eserinde bununla ilgili çok sayıda örnek bulunmaktadır.