|
Kur'an-i Kerîm'de ismi geçen
peygamberlerden biri. Hz. Musa (a.s)'dan sonra gelen nesebi Hz.
Harun (a.s)'a dayandigi rivayet edilen bir israilogullari
Peygamberi. Hz. Musa'dan
sonra israilogullarinin çesitli boylari. sam civarina
yerlesmistir. sam bölgesindeki "Bek" sehrine yerlesen ve zamanla
Allah'a isyan ederek haddi asan bir Benu israil kabilesine Hz.
ilyas (a.s)'in gönderildigi rivayet edilmektedir. ilyas (a.s)
Kur'an-i Kerîm'de iki degisik sûrede anilmistir. Bir yerde diger
Peygamberler ile birlikte ismi geçmistir: "(ibrahim'e) Zekeriya,
Yahya, isa ve ilyas'i da bagisladik. Hepsi salihlerdendi"
(el-Enbiya, 21/85). Diger sûrede ise ilyas (a.s)'in kissasi
özetle anlatilmistir. Musa ve Harun (a.s)'dan bahsedilmis,
onlarin Allah'in salih kullari oldugu anlatildiktan sonra ilyas
(a.s)'in kissasina geçilmistir: "Muhakkak ilyas da
peygamberlerdendi" (es-Sâffat, 37/123). Bu ayet-i kerime ilyas
(a.s)'in etrafinda Yahudiler ve Hristiyanlar tarafindan
olusturulmus olan efsanevî kimligi aralamakta, onun Allah'in
diger Peygamberleri gibi bir peygamber oldugunu anlatmaktadir.
Buhârî, Kitâbu'l-Enbiyâ bölümünde ilyas (a.s) için bir bab açmis
ve onun kissasini anlatan es-Sâffât suresindeki ayetleri bu
babda zikretmistir. ibn Mes'ûd ve ibn Abbas'in rivayetine göre
Hz. ilyas ile idris (a.s) ayni sahistir (Buhârî, Enbiyâ, 4).
idris (a.s) da Nuh (a.s)'in babasinin dedesidir (Buhâri, Enbiyâ,
5).
Ilyas (a.s) Peygamber olarak
gönderildigi insanlari dine davet etmistir: "(Hz. ilyas)
milletine: "Allah'a karsi gelmekten sakinmaz misiniz?
Yaratanlarin en iyisi olan, sizin de Rabbiniz önceki
babalarinizin da Rabbi bulunan Allah'i birakip da Ba'l putuna mi
taparsiniz?" demisti (es-Sâffât, 37/124-126).
Ayet-i Kerime'de geçen "Ba'l" o
kavmin tapindigi putun ismidir. Oturdugu sehirlerinin ismi "Bek"
olan bu halkin, tapindiklari puttan dolayi sehirlerinin isminin
"Ba'lebek" oldugu rivayet edilmektedir.
Rivayete göre Hz. ilyas
israilogullarina Hizkil (a.s)'dan sonra gönderilmistir.
insanlari Allah'a imana çagiran Hz. ilyas, kavminin Ba'l putuna
tapmamasini emretmistir. O bölgenin krali önce iman etmesine
ragmen daha sonra irtidat ederek Hz. ilyas (a.s)'i öldürmeye
kalkmistir. Hz. ilyas yedi sene kadar daglarda bayirlarda
dolasmis, insanlari Tevrat'in emirlerine davet etmis, iman
etmemeleri üzerine, o beldeye üç yil hiç yagmur düsmemistir.
Daha sonra Hz. ilyas'in duasiyla yagmur yagmasina ragmen yine
ilyas (a.s)'a iman etmemislerdir. Kendisinden sonraki Benûisrail
Peygamberlerinden Kur'an'da ismi zikredilen Elyas'a (a.s)'i Hz.
ilyas yetistirmistir. Rivayete göre kavminin imansizligina kizan
ilyas (a.s), Allahu Teâlâ'dan kendisini gökyüzüne kaldirmasi
için dua etmis, bunun üzerine belirlenen bir yerde yaninda
Elyas'a (a.s) da varken gökten gelen ates gibi bir ata binip
havalanmis, nübüvvet simgesi olarak da asagida kalan Elyas'a
hirkasini atmis ve semâya refedilmistir.
Ancak surasi unutulmamalidir ki
bu rivayetler israilogullarinin Tevrat kökenli rivayetleridir.
isin dogrusunu en iyi Allah bilir (ibn Kesîr, Tefsiru'l
Kur'ani'l Azîm, VII, 31). Hz. ilyas (a.s)'in, Hizir (a.s) ile
yilda bir kez bulustuguna inanilir, halk arasinda bu bulusma
Hizir ilyas (Hidrellez*) seklinde simgelenmistir. |